Hedef, bilim, etik ve politika üzerine

İlk bakışta bu dört şey birbirine alakasız ve tesadüfen dizilmiş kelime yığını gibi gelebilir. Doğrudur da. Ama çoğu zamanki olduğu gibi ilk akla gelen şey doğru olmayabilir. Bu nedenle bu dört kelimenin birbiri ile olan yakınlığını aktarmak istiyorum. O kelimeler birbiri ile o kadar bağlantılı ki ve hatta hergün otomatikman yaptığımızı da görünce çok şaşıracaksınız.

Hedef gelecek ile ilgilidir. Hedef ne yapmalıyım? sorusuna yanıt verir. O geleceğe atıfta bulunur, yanlız bu atıfın gerçekleşebilir olması garantili değildir. Hedef sadece gidilecek yolu veya istikameti belirler. Henüz hiç birşey denenmemiştir.

İşte bu konumda bilim araya girer. O şimdiye kadar denenmiş olan şeylerle gelecekte düşünülen hedefin olumlu sonuç verip veremeyeceğini söyler. Yani o "ne yapabilirim?" sorusunu yanıtlar. Mesela iki uçurum arasına siz bir köprü kurmak istiyorsunuz. Neyi ve hangi malzemeleri kullanmanız gerektiğini bilim söyler. Her ne kadar harç karan bir işçi bilimsel yöntem kullandığının farkında olmasa bile o betonu karmak için kullandığı kum, çimento, şu ve diğer katkı maddeleri bilimsel yöntemlerle tespit edilmiş ve köprünün üstünden geçen ağırlığı taşır derecede tasarlanmıştır. Eğer hesaplar sonucunda var olan malzeme ile köprü üzerinden geçmesi beklenen yükün taşınamıyor olması yapilabilirlik konusunda son noktayı vuracaktır.

Şimdi hedefi belirledik, yapılabilir olduğunu da hesapladık, başka bir sorun daha ortaya çıkıyor. Etik bu konuda şöyle bir yaklaşımda bulunuyor? Yapmak istediğim herşeyi yapmak zorunda mıyım? Yani ne pahasına olursa olsun, uçurumun bir köprü ile birleştirmesi mümkün olsun, etiksel yaklaşımda sorulması gereken soru köprünün doğayı ve içinde yaşayan canlıların da yok edilmesinin göze alınıp  alınmaması hakkına sahip olup olmadığıma yanıt getirmesidir. Doğayı katletmek sadece oradaki yaşayan canlıları ilgilendirmiyor, aynı zamanda kendi yaşam alanını kısıtladığı gibi gelecek nesilin hayatını da hipoteklemiş oluyor. Bu sorumluluğun farkında olup, yapılabilir olanı "yapmalı mıyım?" sorusu yanıtlanması gerekiyor.

Yukardaki sorunlar hallolduğu zamandan tibaren iş icraata geçmiştir ve o köprünün "nasıl yapılacağı" konusunda organizasyon gerçekleşmesi gerekir. Maddi sorunların giderilmesi, yapacak firmaların bulunması, çevreye dikkat edilmesi gibi sorunların organize edilmiş olması ile politika ilgilenir. Politika eylemin gerçekleşmesi ile ilgilenir.

Dax Prognose ab dem 13.10.2015

Werfen wir nochmal einen Blick auf die vorherige Vorhersage. Die Aussage über die Tasse ist eingetroffen und der Dax hat seine Aufwärtsbewegung mit einem Spurt von ca. 185 Punkten (Stand 20.15Uhr am 10.04.2015) fortgesetzt. Was erwartet uns nun nächste Woche?

Insgesamt erwarten wir zwei kleine Tassen, die durch eine Nabe in der Mitte miteinander verbunden sind. Die erste kleine Tasse ist bereits fertiggestellt. Um die zweite Tasse an die erste Tasse anzubinden, wird zusätzlich noch eine Nabe gebraucht. Für den Montag den 13.04.2015 erwarten wir daher, daß der Dax einen seitwärtsgerichteten Verlauf ansteuert, um die erwartete Nabe zu verfollständigen. Die zweite Tasse, sobald sie fertig ist, sollte bis auf 12800 Punkten reichen.

Nun werfen wir einen Blick auf das große Bild, um zu verstehen, wo wir uns befinden:

Hier sehen wir die große Tasse mit einer gerade beendeten Nabe in der Mitte. Diese Taasse reicht bis ca. 15.000 Punkten. So, ich wünsche Ihnen gutes gelingen...

Dax Prognose ab dem 10.04.2015

Was hatten wir das letzte Mal gesagt? Das letzte Mal sah es so aus:

Damals hatten wir gesagt, daß der Dax die 4H-Welle beendet hat und sich anschickt, für eine der Alternativen zu entscheiden. Heute am Donnerstag (09.04.2015) scheint es so zu sein, daß der Dax sich doch für eine der Alternativen entschieden hat, nämlich für die Bildung eine Tasse. Das sehen wir am aktuellen Bild:

Wellentechnisch hat er nun eine Tasse gebildet, die darauf schließen läßt, daß der Dax die ausgesetzte Aufwärtsbewegung nun weiter fortsetzen will. Mit oder ohne einen Helkel sollte der Dax ab jetzt seine Auswärtsbewegung fortsetzen. Die Nabe, wovon wir sprachen

ist somit auch zu Ende gekommen, somit kann das dritte Kästchen an das zweite angehängt werden. Daß das nicht seinen direkten Weg nach oben haben wird, ist selbstverständlich, allerdings ist die Gefahr eines Absturzes mit diesem Anstieg sehr klein geworden.

Marshmallow test

Marshmallow testini hiç duydunuz mu? Bilmeyenler için biraz açıklama gerekli olacak. 1960'lı yıllarda Walter Mischel tarafından geliştirilmiş, Amerika'da okul öncesi çocukların sabrını, kendini birşeye odaklama yetisini, öfke kontrolünü, mükafatı erteleme yetisi gibi özellikleri ölçmek için geliştirilmiş bir test sistemidir.

Her ne kadar test esnasında ödül olarak çocuklara başka şekerler verilmiş olsa bile, bir gazetede Marshmallow testi diye yayınlandıktan sonra ismi değiştirilmeden bir daha öyle kalmış. Testin özelliği, bu testlerde başarılı olan çocuklar hakkında çok çarpıcı ve isabetli varsayımda bulunma yetisi imiş. Hemen sonuçu açıklayacak olursak, 30-40 yıl gözlemlenen çocukların sosyalleşme durumu, meslekte başarı oranı incelenmiş ve o testi başaranların oranı başaramayanların oranından çok daha yüksek olduğu gözlenmiştir.

Dört beş yaşındaki bir çocuk tüm dikkati dağıtıcı unsurlardan men edilmiş bir odada deneyi yapmakla görevli personel ile güven duyuncaya kadar oynar. Çocuk personele ısındıktan sonra önüne seçmeli bir ve iki şeker ve yanına da bir zil konur. Çocuğa anlayacağı şekilde şekeri hemen almak istediği zaman zili çalması gerektiği söylenir, o zaman sadece bir şekeri hemen alıp yiyebilir. Ama 20 dakika beklediği zaman personel kendi gelip iki şekeri mükafat olarak çocuğa vereceğini söyler. Çocuk, anladığından emin olduktan sonra personel odayı terk eder.

Gizli camın arkasından çocuğun hareketleri izlenir. Zevki erteleyemeyenler zili hemen çalar ve görevli odaya gelir, görevli söz verdiği gibi tek şekeri çocuğa verir ve çocuk hemen zevkini tadar. Diğer taraftan 20 dakika bekledikten sonra görevli kendi gelir ve çocuğa çift şekeri verir. 20 dakika bekleyen çocukların beklerken hangi strateji kullandıkları gözlenmiştir. Bazı çocuklar şekerleri kendinden uzaklaştırır, bazıları ise uzaklaştırmayı zihnen de başardıkları gözlenmiştir, mesela şarkı söyleyerek veya 20 dakika sonra alacağı iki şekeri canlandırarak.
Kendini kontrol etme veya hazzı erteleme gibi sonuçlar sadece gerçekleşme ihtimali yüksek durumlarda kendini gösteriyor. İnandırıcı olmayan birini her ihtimale karşı beklemek pek akıllı olmayacaktır. Bu nedenle çift şekeri beklemek yerine fırsattan istifade edip tek şeker ile yetinmek daha akıllıca olacaktır. Söze güven olmadığı için belki de küçük dükkanlarda ne satabilirseler satmaya çalışıyorlar, çünkü biliyorlar ki müşteri dükkandan dışarı çıktığında bir daha geri gelmeyecektir.

Hazzı erteleme dindar kesimde de olması gereken özelliklerden biridir. Hayattaki hazzı öbür dünyadaki bekleyen mükafat uğruna erteleme yoluna gidip sofu bir hayat seçmeyi yeğleyenler yukardaki testi başarı ile bitirmeleri gerekir diye düşünüyorum. Belki de yanılıyor olabilirim de, bunun araştırılması gerekir. Dindar olan için bu dünyada haz almayı ertelemek iyi bir hayat sürdürmek anlamına geldiği için onun hazzı ertelemekten başka amacı yoktur. Diğer insanlar için hazzı ertelemek yine bu dünyada başka amaç elde etmek içindir. Bu nedenle dindar olan hazzı ertelemekle yetinir, diğeri başka yetenekler elde etmek için bir süreliğine hazdan vazgeçer.

Hazzı ertelemek kısmen olur. Belli bir konuda hazzı erteleyebilen biri başka konuda hazza yenik düşebilir. Çoğu konuda sorumluluk alabilen bir ülke başkanı yanında çalışan stajyerin cazibesine yenik düşüp onunla ilişkiye girebilir. Bu nedenle bir konuda kendine hakim olan her konuda hakim olacak diye birşey değil. Bu durumdan duruma değişebilir.

Hazzı tam anlamda erteleyerek yaşayıp tüm gündelik zevklerden de uzak durmak hayatı kısırlaştırır. Bu nedenle ateşli bir hayat ile soğuk, aklın üstün geldiği hayat arasında bir denge kurmak gerekir. İşte bu denge herkesin kendi başına erişebileceği bir durumdur. Bazı kişiler hazzı diğerlerinden daha kolay ertelemesine rağmen, yine de ertelemenin öğrenilebilir olduğunu kabul etmek, kendi kaderinin kendi elinde olduğunu kabul etmek anlamına gelir.

Sürekli öğrenmenin nedeni üzerine

Neden bir kez ortaya atılan bir metod ebedi işlemiyor? Neden sürekli yeni metodlar geliştirmek zorundayız? Bu sorunun yanıtı üzerine düşünürken alacağımız cevap neden bizim ömür boyu öğrenmemiz gerektiğini de açıklayacaktır. Bu nedenle kendi kendime vereceğim cevabı herkesin kendi kendine vermesinde de fayda olacağı kanısındayım. 

Einstein'in çok güzel bir sözü vardı: hiçbirşey o problemi doğuran ayni metodlarla çözülemez, diye (umarım aklımda kalan bu cümle yanlış değildir). Diyelim ki siz bir problemi çözmek için yeni bir metod geliştiriyorsunuz. Bu metod o eski problemi çözecektir. Ama burada iki kısıtlamadan da bahsetmeden geçemeyeceğiz. Birincisi problem ve çözüm yolu açıklandığı zaman, yani herkes o şeyin problem teşkil ettiğinin farkına vardığı zaman bir daha eskisi gibi davranmayacağıdır ve o problem kendi kendiliğinden ortadan kalkmış olacaktır. 

Bu olgu üzerine borsadan bir örnek vermek gerekirse, bazı başarılı yatırımcıların geliştirmiş olduğu yöntemlerden bahsetmek gerekir. Bu metodlar ne kadar az kişi tarafından biliniyor ise o kadar başarı devam edecektir. Metod herkes tarafından bilindiği andan itibaren herkes o öngörünün tam tersini yapacağı için o geliştirilen metod artık bir işe yaramayacak, onun yerine yeni metod geliştirmek zorunda kalınacaktır. 

Başka bir sorun ise getirdiğimiz çözümün getirdiği kendi sorunlarıdır. Geliştirilen çözümler sadece ve sadece belli bir problemi çözmek içindi. Onun getireceği her sorunu önceden bilmenin imkanı olamaz. Buna bilgisayarları örnek olarak ele alalım. Bilgisayarlar ilk önceleri hızlı ve güvenilir hesap yapmak için gerekli idi ve ilk yapılan bilgisayarlar da bu görevin hakkını verdiler. İşlemcilerin gelişmesi ile yeni kullanım sahasının da genişlemesi ile yepyeni problemler de beraberinde geldi. Bilgisayar oyunları ile yepyeni bağımlılık ortaya çıktı: bilgisayar bağımlılığı. Bu bağımlılığı da yenmek için tekrar araştırma gerekli. 

Başka bir örneği tarihten verebiliriz. Zamanında başarılı olmuş uygulamaları tekrar bugün çözüm olarak kullanmaya çalışmak hiç bir işe yarayacaktır. O zamanki üretilen çözümler o zamanki sorunları çözmek için geliştirilmiştir. Bugün ise o zamanki getirilen çözümlerin sonuçları ile boğuşmaktayız. Yani o zamandan bu yana derelerden çok şu aktı, bir daha aynı suda yıkanamayız.

Bu gibi örnekler görüş alanımızın ve geliştirdiğimiz çözümlerin ne kadar kısıtlı olduğunu gösteriyor. Bu çözümler ebedi çözüm olmaktan çok uzaktırlar. Biz kısmen ve kısmen çözüm üretebildiğimiz için sürekli tetikte olmak ve sürekli öğrenmek zorundayız. Aldığımız diploma bize bir yere kadar geldiğimizin göstergesidir. Ondan sonraki atılacak adımlar kendi elimimizde.

Dax Prognose ab dem 07.04.2015

Was ist seit der letzten Prognose passiert? Wir wollen nochmal das alte Prognosebild rausholen und mit dem tatsächlichen Verlauf vergleichen:

Da zwar am Freitag wegen Feiertage in Deutschland nicht gehandelt wurde, konnte man trotzdem mit JDF-Indikation eine Vorahnung haben, wohin die Reise hingeht. Und die Notizen lassen nichts Gutes ahnen, wie man am unteren Bild sehen wird:

Statt der erwarteten Doppelmöbse sind sie getrennt aufgetreten und der erwartete Ausverkauf scheint nach dieser Indikation wirklich eingetrofen zu sein. Mit diesen Sturz ist die 4H-Welle ganz durch. Jetzt stehen wieder zwei Möglichkeiten offen. Die erste geht davon aus (rosa Linie), daß die kurz unterbrochene langfristig andauernde Aufwärtsbewegung ihren Gang fortsetzen wird, wobei eine Tassenformation gebildet wird. Die andere Möglichkeit würde darin bestehen, daß noch eine 4H-Welle gebildet wird und der Dax erst nach unten gehen wird, bevor er seine Aufwärtsbewegung wieder aufnimmt. Falls der Dax sich für diese Möglichkeit entsheiden sollte, dann müßte man sehr tiefere Kurse erwarten dürfen, weil die zweite 4H-Welle noch größere Ausschläge macht. Auf alle Fälle wird diese Entscheidung oben bei 12000 Punkten getroffen werden.

Um auch eine ungefähre Abschätzung nach unten machen zu können, verwenden wir die Wocheneinstellung:

Hier sehen wir, daß es jetzt die mittlere Nabe der Tasse, wovon wir öfters sprachen, gebildet wird. Das würde neben den zwei Kästchen, die bereits aufgebaut worden sind, ein drittes bedeuten, was ein Ziel von 14000-15000 Punkten implizieren würde. Das große Bild zeigt, weshalb die Aufwärtsbewegung noch anhält.

Dax Prognose ab dem 02.04.2015

Es ist wieder so weit. Der Dax dümpelt vor sich hin und was bleibt einem anderes zu tun als sich die Zeit über die möglichen künpftigen Bewegungen Gedanken machen, zu vertreiben. Das tue ich auch jetzt. Davor aber möchte ich wie immer das letzte Bild rausholen und das Ergebnis anschauen:

So sah unsere Vorhersage damals aus und das wurde daraus:

Wir haben das Bild ziemlich gut getroffen, bloß haben wir uns bei den Abmessungen nach unten verschätzt. Das muß noch geübt werden. Mit der jetzigen Vorhersage, vervollständigen wir das Sektglas ganz. Statt Sektglas könnte man genauso die Tasse als Begriff beibehalten, wegen der Einheit. 

Viele werden sich wahrscheinlich fragen, wie man auf so ein Bild kommt? Erstens wir kommen nicht auf das Bild, sondern der Dax selber. Wir bezeichnen nur Täler und Berge, so daß wir mit unserem Zählsystem einigermaßen alles abdecken. Das Zählen ist auch nicht willkürlich, denn einige Formationen kommen immer wieder vor, so wie Doppelmöbse. Sie kommen immer am Ende einer Bewegung vor. Wenn diese da sind, gibt es entweder einen kleinen Sturz oder er wird ausgelassen. Was damit gemeint ist, nehme ich ein ganz aktuelles Bild des Dax als Beispiel, was im 30Minuten Einstellung ganz gut zu sehen ist.

Sehr oft nehmen die letzten beiden Wellen vor einem Sturz die Form eines Doppelmobses an. Wie angedeutet, sollte danach ein kurzer Sturz stattfinden und somit die 30M-Welle beenden. Dann sollte die 4H-Welle, wovon wir die Ganze Zeit sprachen, zu Ende gehen und der Dax könnte auf Tagesbasis seine Aufwärtsbewegung weiter fortsetzen.